Bornholm - w krainie wdzonego ledzia

Bornholm - w krainie wdzonego ledzia

Szanowni Pastwo,

w zwiazku ze zbliajacym si spotkaniem Zarzdu ERB, który bdzie miao miejsce na Bornholmie (Dania) w dn. 8-9 czerwca 2016 roku przedstawiamy do pastwa rozwaenia krótki tekst informacyjny przygotowany przez  jednego z naszych wspólpracujcych ekspertów. Zapraszamy do lektury opinni i przemysle w nim zawartych.

Mamy nadziej, e ponisze informacje przygotowane przez dr Piotra Geise bd stanowi dla Pastwa inpiracje i natchnienie i pozwol na drobn refleksj nad moliwymi dziaaniami dotyczcymi dpbrych praktyk rozwoju turystyki wród gmin czlonkowskich

Zapraszamy do lektury

W krainie wdzonego ledzia

            wiee figi prosto z drzewa to idealna przekska podczas rowerowych wdrówek po wyspie. Do tego nocleg w hotelu, którego okna „produkuj” prd i to wszystko w ródziemnomorskim mikroklimacie- na dodatek- na pónoc od naszego kraju! Bornholm to nie tylko miejsce dobrze pojtej ekologii, ale te przykad wietnie funkcjonujcego marketingu turystycznego pokazujcego jak (przecitne) miejsce jest w stanie rzeczywicie si dobrze wypromowa!                  

            Wyspa na pozór nie poraa obfitoci atrakcji, ale tylko na pozór, bo nie od dzi wiadomo, e „turystyczny diabe” tkwi w szczegóach. Bornholm yje nie tylko z turystów, ale w idealnej symbiozie  razem z turystami- pamitajmy, e wysp zamieszkuje niespena 50 000 osób, którzy goszcz w cigu caego roku 5 razy wicej turystów, którym chociaby oferuje si 300 km. cieek rowerowych. Wystarczy wjecha do, drugiego co do wielkoci w caej Danii, lasu Almindingen znajdujcego si w rodkowej czci wyspy by ze znajdujcego si tam najwyszego wzniesienia (162 m n.p.m.), na którym znajduje si wiea widokowa z 2 p. XIX w., podziwia panoram caej wyspy. I tak na pónocy i zachodzie mona spotka nawet 80-metrowe klify, a na poudniu piaszczyste plae i wydmy. Specyfik Bornholmu jest te mikroklimat, reklamowany, jako najbardziej na pónoc wysunity przyczóek klimatu ródziemnomorskiego (dlatego mona spotka orchidee jak i figowce). Niski poziom opadów, due nasonecznienie (std te liczne baterie fotowoltaiczne) oraz silne wiatry (napdzajce turbiny wiatrowe), ale to w niczym nie przeszkadza by latem wody Batyku miay nawet 22 °C.

            Poród siedmiu miast, najwiksza jest stolica, Rønne, która bdzie w 2017 r. obchodzi 690 rocznic nadania praw miejskich. Starsze od stolicy s tylko  pochodzce z XI-XII w., 4 kocioy rotundowe, które wraz z ruinami w Hammershus s gównymi zabytkami wyspy. Jako ciekawostk warto doda, e te romaskie kocioy w chwilach zagroenia peniy równie funkcje spichlerzy, jak te przeistaczay si w mae twierdze (dlatego widoczne s w górnej czci mae otwory strzelnicze). Z kolei redniowieczna twierdza w Hammershus, w okresie swej wietnoci bya miejscem  stacjonowania rycerstwa, ale okoo 1600 r. ze wzgldu na rozwój artylerii stracia na znaczeniu. Zamek Hammershus by jednym z najwikszych tego typu obiektów w Skandynawii. Obecnie jest trzecim najwaniejszym, redniowiecznym zabytkiem Danii.

             Od 150 lat (czyli od 1866 r.) Bornholm ma stae, wodne poczenie  z Ystad i Kopenhag. To zapewne miao zdecydowany wpyw na rozwój wyspy. Cho nie mona pomin faktu, e najstarszy myn na wyspie,w Svaneke, tzw. myn na pniu (a dokadnie na granitowym fundamencie) pochodzi z 1634 r. Na Bornholmie yje si w zgodzie z natur. Zarówno dawniej jak i dzi- wiadcz o tym chociaby zachowane budynki gospodarstw rolnych z XVIII w.. oraz pochodzce z tego samego okresu zabudowania miejskie w Svaneke. W tyme Svaneke, które jest w sumie miasteczkiem lekko przekraczajcym 1000 mieszkaców na rynku, w majcym ponad 200 lat tradycyjnym domu kupieckim, funkcjonuje najsynniejsza manufaktura landrynek - Svaneke Bolcher. Nim skosztujemy wyspiarskich „szklaków”, warto przeledzi proces ich powstawania, które wytwarzane s na podstawie starych receptur. Zapewniam, e warto podda si urokowi tego miejsca, które wrcz zachca do rozkoszowania si smakami i barwami. Jest w czym wybiera! Dla odwanych i dla tych co lubi eksperymentowa polecam... sone landrynki. Z tymi ostatnimi warto wybra si do mieszczcego si w tym samym budynku Bryghuset, czyli browaru, który warzy piwo w kilku smakach, w tym o smaku czekoladowym! Sone landrynki popijane czekoladowym piwem, to rzeczywicie czad! Trudno o lepsz rekomendacj dla niby „zimnych” i penych dystansu Skandynawów. Piwo zapakowane w drewnian lub kartonow skrzyneczk zapewne bdzie ciekaw pamitk z Bornholmu. Nikogo ju nie powinno zdziwi, e w Svaneke znajduje si równie wytwórnia akoci na bazie lukrecji oraz lodziarnia, która oczywicie oferuje zimne desery  z korzeniem lukrecji oraz o smaku piwa i synnego pleniowego sera Danablu, który  z kolei jest produkowany w mleczarni w Klemensker. Bya to  te pierwsza mleczarnia na wyspie- powstaa w 1886 roku.

            Z tym samym rokiem wie si kolejna historia, czyli historia wdzonego ledzia i jest zwizana z miasteczkiem Gudhjem. Potrawa zwie si „Soce nad Gudhjem” („Sol over Gudhjem“). Jest to po prostu wdzony led (zwany u nas piklingiem) z kawakiem razowego chleba z masem, z dodatkiem szczypiorku, rzodkiewki i cebuli przyprawiony odrobin soli i pieprzu a to tzw. „soce” to.. surowe ótko. Przekska najlepiej smakuje, gdy tene led jest wdzony na olchowym dymie. Jednak to w Hasle,a nie w Gudhjem urzdzono Muzeum Wdzarnictwa. Inn typowo bornholmsk potraw jest tzw. saltsild - led solony z beczki, wymoczony i obsmaony w tartej buce, a podawany z musztard i buraczkami w occie. Do innych przysmaków zalicza si ososia batyckiego (o biaym delikatnym misie), oraz ledzie marynowane na wiele sposobów.  Gudhjem to nie tylko tradycja wdzonego ledzia. Otó w sercu miasta, w stojcym od 1879 roku budynku hotelu Jantzens znajduje si pierwsza w Danii manufaktura karmelków, czyli ponownie powrót do sodkoci!

            Jakby tego byo jeszcze mao to od kilku lat Bornholm moe pochwali si wasn produkcj miodu w Ostermarie. W pasiece, w której ciko pracuje osiem tysicy pracowników (rzecz jasna mowa o pszczoach),  oprócz typowych miodów kwiatowych powstaj  równie takie mniej banalne, jak te z dodatkiem chilli. cynamonu, anyu, imbiru. Prawda, e oryginalne?! Dopenieniem kulinarnej skarbnicy Bornholmu jest masarnia bornholmska, skd pochodzi ekologiczna woowina oraz jagnicia z Hammershus. Wyroby z masarni mona naby w Rønne i Aakirkeby. Degustujc te wszystkie innowacje kulinarne, nie powinno by adnym zaskoczeniem, e to wanie na Bornholmie zrodzi si w 1995 r. pomys powoania Europejskiej Sieci Regionalnego Dziedzictwa Kulturowego.

            Jeeli pobyt ma by do koca niekonwencjonalny, to jako miejsce zakwaterowania warto poleci obiekt, którego okna „produkuj” prd!  Otó w stolicy, czyli w Rønne  w dawnym  hotelu Ryttergården (oddanym do uytku w 1966 r.) obecnie mieci si  Green Solution House i jest on nie tylko „zielony” z nazwy! Innowacyjno modernizacji polega na zastosowaniu pionierskich rozwiza w produkcji energii ze róde odnawialnych. Otó to, co w 2015 r. byo jeszcze nowoci na... targach AIX w Hamburgu (targi wyposaenia kabin lotniczych!) zostao ju wprowadzone w ycie. Mowa o cienkich panelach fotowoltaicznych wmontowanych w okna, które tym samym produkuj prd na potrzeby obiektu. Dodatkowo energi soneczn potrzebn do ogrzania basenu produkuj inne kolektory z bateriami sonecznymi. Z kolei woda co celów komunalnych pozyskiwana jest z wasnej bio-oczyszczalni cieków, a organiczne odpadki przerabia si na kompost, którym nawozi si hotelowy ogród i warzywnik (razem maj pow. 65.000 m2), w którym uprawiane s warzywa, zioa i owoce wykorzystywane do przygotowania menu, czyli slow food w czystej postaci! (dosownie i w przenoni). Wszystkie pokoje  i apartamenty dla niepalcych. 

            ycie na wyspie z reguy biegnie swoim odmiennym torem, ni to na ldzie- tak te jest w przypadku Bornholmu. Niespieszny, aktywny wypoczynek na rowerze, przetykany pobytami w wdzarniach na pewno pozostanie na dugo w pamici. Zwaywszy, e Bornholm-jego mieszkaców i turystów- ma w swej „opiece” lokalny troll Krølle-Bølle, który od przeszo pó wieku jest oficjalna maskotk wyspy. Prócz tego czy kto by si spodziewa, e na pozór „chodni” Skandynawowie, a dokadnie Duczycy z Bornholmu to mistrzowie foodpairingu, czyli sztuki czenia smaków! Na dodatek Bornholmczycy to  spoeczno, która umie si cieszy i docenia drobnostki, z których s po prostu dumni. Do nich mona zaliczy chociaby Døndalen, czyli  najwyszy wodospad (22 m) w Danii, oraz znajdujc si na poudniu najwysz dusk latarni w Dueodde. Po prostu mae jest pikne!


Dodaj komentarz

KALENDARZ WYDARZE

Zobacz list wydarze zwizanych z dziaaniem naszego stowarzyszenia.

Przejd na podstron ze szczegowymi informacjami. »
Luty 2023
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728 1 2 3 4 5
6
7
8
9
10
11
12

NEWSLETTER

MSZ
Strona zostaa utworzona w ramach projektu "Euroregionalne Centrum Informacji - wsppraca z Obwodem Kaliningradzkim" wspfinansowanego przez Departament Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu Wsppraca

Strona wyraa jedynie pogldy autorw i nie moe by utosamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP
Euroregion Ba�tyk