My i nasi ssiedzi, czyli may ruch graniczny

Kiedy w grudniu 2011 r. w Moskwie polski Minister Spraw Zagranicznych Radosaw Sikorski podpisywa Umow o maym ruchu granicznym (MRG) midzy Polsk a Rosj wiele sobie obiecywano po tym porozumieniu. Przede wszystkim - wiele korzyci gospodarczo-spoecznych dla regionów, na terenie których mia obowizywa MRG. Umowa ta wesza w ycie dopiero pó roku póniej – pod koniec lipca 2012. Min ponad rok od kiedy funkcjonuje MRG. Mona chyba pokusi si na podsumowanie. Czego oczekiwano, co zyskano.


Na wstpie jednak kilka informacji  ilustrujcych stan obecny.
Zacznijmy od prawa i przepisów dotyczcych przekraczania granicy. Mieszkacy mog przekracza granic pastwow na zasadach maego ruchu granicznego na podstawie specjalnie wydanych pozwole (+ paszport). Do poowy wrzenia polski konsulat w Kaliningradzie wyda ju 140 000 takich dokumentów, za rosyjski konsulat w Gdasku – okoo 30 000. Jeli chodzi o intensywno ruchu i przekrocze granicy – to wzrost jest imponujcy. Dla porównania w 2010 r. odnotowano 1 451 492 przekroczenia granicy, w 2011 – 2 745 517, w 2012 – ju 4 073 142 (z czego 107 809 w ramach MRG). W 2013 r. do 1 grudnia granic Polska-Rosja przekroczyo 5 637 212 osób. W przecigu 3 lat nastpi prawie 4-krotny wzrost iloci przekrocze granicy midzy Polsk a Rosj.

Niestety - na podstawie dokumentów MRG mona przekracza granic tylko przez przejcia ldowe – drogowe i kolejowe, MRG nie obejmuje przej morskich i lotniczych. A przecie same punkty przekraczania granic te maj ograniczone moliwoci przepustowoci. W dni wolne (wita, sobota, niedziela) niektóre z nich s po prostu przeadowane, np. przejcie Bezledy – Bagrationowsk planowane byo na odprawianie 900 samochodów na dob, a zdarza si, e liczba ta przekracza 3500 samochodów. Przejcia w Gronowie i Grzechotkach równie dochodz do swoich maksymalnych moliwoci. Wniosek nasuwa si jeden: infrastruktura staje si „wskim gardem”, powinny by podjte kroki by jednak usprawnia przepyw ludzi i towarów. Z ca pewnoci przydaoby si przejcie piesze (o które od lat monitujemy), proponujemy równie by rozszerzy MRG na przejcia morskie, te które znajduj si w Elblgu, Kaliningradzie , Gdasku czy we Fromborku. Korzyci z tego mogyby  by bardzo wymierne.


Jak wida ze statystyk – ruch osobowy znaczco wzrós. Wida to równie i w naszych miastach. W hipermarketach Gdaska, Olsztyna, a nawet Elblga, w sklepach spoywczych, które jak grzyby po deszczu wyrastaj tu przy granicy w Braniewie, gocie z Obwodu Kaliningradzkiego s mile widzianymi klientami, zostawiajcymi w sklepach znaczne kwoty. Oficjalnie midzy 1 stycznia 2013 a 15 sierpnia 2013, polska Suba Celna w ramach systemu TAX FREE przyja 56 772 rachunki na kwot 65 mln PLN (dla porównania w 2010 roku przyjto 4484 rachunki, a w 2012 – 40 126 dokumentów.) Uwzgldniajc fakt, e nie podlega zwrotowi podatek VAT od usug gastronomicznych oraz hotelowych oraz w przypadku zakupów mniejszych ni 200 PLN mona szacowa, e realna kwota wydana przez obywateli Rosji w Polsce jest znacznie wiksza. Wg GUSu warto zakupów dokonanych przez Rosjan na terenie RP  w pierwszej poowie 3013 r. oscyluje wokó kwoty 238 mln PLN.  Z drugiej strony, wg tych samych szacunków, Polacy zostawili w obwodzie kaliningradzkim FR okoo 143 mln PLN. Nie wszyscy s zadowoleni z takiego obrotu spraw. Na terenie Obwodu synne stay si  „wojny parówkowe”, obroty w sklepach spoywczych Kaliningradu spady po wprowadzeniu MRG o okoo 20% (wedug danych strony rosyjskiej). W ubiegym roku na zlecenie Gubernatora urzdnicy porównywali ceny w sklepach rosyjskich i polskich. W niektórych przypadkach (wanie tych sawetnych parówek) rónica w cenie na ten sam produkt dochodzia do 176% na niekorzy sklepów w Kaliningradzie.  Trudno si wic dziwi si mieszkacom Obwodu, e staraj si podchodzi racjonalnie do wydatków i po prostu kupuj tam , gdzie taniej.


Podobnej wymiany i ruchu oczekiwano wprowadzajc MRG. Czy jednak nasze samorzdy, firmy, ludzie byli przygotowani na wizyty ssiadów? I tak, i nie. Prywatne firmy szybciej przystosoway si do potrzeb nowego klienta, zatrudniaj pracowników ze znajomoci rosyjskiego, wprowadzaj napisy informacyjne w jzyku rosyjskim. Chyba najbardziej jest to widoczne w centrach handlowych i usugowych Trójmiasta. Mniej – w Elblgu czy Olsztynie. Równie po stronie rosyjskiej – na stacjach paliw moemy spokojnie porozumie si po polsku. W samym Kaliningradzie – ju niekoniecznie. Zreszt – przepyw informacji – niestety mocno szwankuje. Zwykli mieszkacy Braniewa, Olsztyna, Elblga czy Gdaska oraz Kaliningradu nie maj niestety atwego i szybkiego dostpu do informacji (w swoim jzyku) co oferuje ssiad. Co si dzieje w kulturze, sporcie, w yciu gospodarczym. Nie mamy oferty muzealnej, artystycznej, nie wiemy co moemy zobaczy w Kaliningradzie, nie mówic ju o innych rejonach Obwodu. W jednej z codziennych gazet Kaliningradu jest staa rubryka powicona wydarzeniom z Litwy (gównie Kajpedzki dystrykt) – takiej rubryki o wydarzeniach z Pomorza czy Warmii i Mazur – brak. Luk próbuj wypenia prywatne strony internetowe, których pojawia si coraz wicej – s to strony zawierajce gównie informacje dla Rosjan. róda informacji dla Polaków, o tym co mona zobaczy w Kaliningradzie i Obwodzie – nadal s bardzo nieliczne. Sytuacja bardzo powoli zmienia si – gównie na terenie Trójmiasta pojawiaj si polskojzyczne oferty kaliningradczyków.

A czy lokalne samorzdy (po obu stronach granicy) zauwaaj ssiadów? Nie wydaje mi si, eby jako szczególnie widoczne byo to w naszych miejscowociach. Przykad? A prosz bardzo: informacja w parkomatach – jest po polsku, czasami jest guzik z jzykiem angielskim lub niemieckim. Informacji o zasadach parkowania w jzyku rosyjskim – brak. Zreszt  vice versa – informacji o zasadach parkowania po stronie rosyjskiej w jzyku polskim – te nie spotkamy. Nie mówic ju o drogowskazach – informatorach, gdzie w miecie jest policja, urzd, szpital, muzeum,  itd. Ani w Polsce, ani w Rosji. Podobnie jeli chodzi o poczenia komunikacyjne. Rozkad jazdy autobusów na trasie Kaliningrad – Gdask: ze wiec trzeba szuka godzin odjazdu, a miejsce przystanku w Elblgu nie jest w ogóle oznakowane. A okazuje si, e obecnie mamy 5 pocze dziennie. To s drobne udogodnienia, ale wiadcz o yczliwoci i pozytywnym stosunku do goci z ssiedniego regionu.
Dwa lata temu, zrzdzeniem losu dotaram do malekiego miasteczka na dalekiej pónocy Norwegii – Kirkenes. 10 km od tego miasteczka jest ju granica z Rosj (obwód murmaski). Wtedy nie byo tam adnego maego ruchu granicznego, obowizyway zwyke wizy. Jakie byo moje zdziwienie, gdy po wyjciu na spacer zobaczyam na budynkach napisy w jzyku rosyjskim. Okazao si, e nazwy ulic s podane w obu jzykach – po norwesku i po rosyjsku, nazwy instytucji kultury – te. A w sklepie bez jakichkolwiek trudnoci mogam dogada si po rosyjsku, nawet w tak skomplikowanej materii jak robienie na drutach i szydeku! Drobiazg, prawda? A jednak zwrócio moj uwag tak pozytywne nastawienie miejscowych wadz do goci z Rosji. I Norwegowie sami przyznali: nasze miasteczko bardzo korzysta ze wspópracy z Rosj, doceniamy to i robimy wszystko by ta wspópraca rozwijaa si. Wtedy pomylaam o naszych przygranicznych miastach: Braniewie, Bartoszycach, Godapi. I o tym ile mamy jeszcze do zrobienia i zmiany, równie  w naszej wiadomoci.

Autorka: Magorzata Samusjew
Kierownik Programów
Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Batyk

 


Dodaj komentarz

KALENDARZ WYDARZE

Zobacz list wydarze zwizanych z dziaaniem naszego stowarzyszenia.

Przejd na podstron ze szczegowymi informacjami. »
Padziernik 2023
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 1 2 3 4 5

NEWSLETTER

MSZ
Strona zostaa utworzona w ramach projektu "Euroregionalne Centrum Informacji - wsppraca z Obwodem Kaliningradzkim" wspfinansowanego przez Departament Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu Wsppraca

Strona wyraa jedynie pogldy autorw i nie moe by utosamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP
Euroregion Ba�tyk